Danh mục
Số lượt truy cập
1,104,413

Tô Đăng Khoa - ĐỌC "MÙA ĐỊA NGỤC" CỦA LÊ LẠC GIAO

Wednesday, August 31, 20223:17 AM(View: 1011)
Tô Đăng Khoa - ĐỌC "MÙA ĐỊA NGỤC" CỦA LÊ LẠC GIAO


MuaDiaNguc

Giới thiệu sách mới:

Truyện dài Mùa Địa Ngục của nhà văn Lê Lạc Giao

 

Mùa Địa Ngục là một truyện dài thể loại fiction gồm ba truyện vừa kết hợp (Tam Bộ Khúc/Trilogy): Một Thời Điêu Linh, Mùa Địa Ngục, và Vàng Rơi Mênh Mông. Ba truyện có một nền chung: Cuộc chiến tranh Nam Bắc Việt Nam, và mỗi truyện có những nhân vật với phần đời riêng nhưng lại liên hệ với nhau.

Trên Tạp chí Văn chương Da màu online, Đặng Thơ Thơ viết:

“Một Thời Điêu Linh” của Lê Lạc Giao. Viết theo thể dụ ngôn, đặt những suy tư về thời hậu chiến vào hệ quy chiếu của ký ức chấn thương; tác phẩm này là một cách nhìn biện chứng sâu sắc về cội nguồn quá khứ Việt, một chiêm nghiệm thâm trầm và cô đọng về một dân tộc quá kiêu hãnh về lịch sử của mình “đến nỗi đánh mất dần sự khôn ngoan cần thiết…” (Lê Lạc Giao)  Tác giả tiếp tục đẩy xa hơn nữa những khả thể về cội nguồn đích thực của dân tộc Việt. Khi nhân vật chính đi lạc vào bộ tộc khỉ biết nói tiếng người, anh phải đối mặt với những câu hỏi về bản thể người của mình. Có sự hoán chuyển kỳ ảo giữa chủ thể và khách thể, người và khỉ, và tính biện chứng trong các khái niệm dân tộc, lịch sử, không gian, thời gian tương đối…

Nhà văn Phan Tấn Hải nói về truyện dài Mùa Địa Ngục:

Trong truyện là ước mơ lớn về một quê nhà hạnh phúc tương lai, khi bạo lực biến mất. Đó là những hình ảnh rời, nơi này và nơi kia, của quê nhà, của tuổi thơ lớn lên trong thơ và nhạc, của những mối tình đầy thơ mộng và cũng đầy bất toàn, của những gian nan trong trại tù và ngoài xã hội, và rồi những ngày lưu vong ra hải ngoại vẫn không ngừng tha thiết hướng về nơi mình đã rời đi… 

Tô Đăng Khoa nhận định Mùa Địa Ngục:

Nhà văn Lê Lạc Giao với năm tác phẩm trong vòng 10 năm với cùng một chủ đề - Chiến Tranh và Tình Yêu đã cho chúng ta nhìn thấy những hệ lụy vô cùng lâu dài và vô hình của chiến tranh trên tâm lý con người. Xa hơn nữa, qua những câu thoại rất thâm sâu của các nhân vật tiểu thuyết, Lê Lạc Giao còn phơi bày vai trò của truyền thống, của lề lối tư duy cũ, đã cầm tù và giam hãm sự phát triển của con người và xã hội Việt Nam ra sao. Lấy hệ lụy của chiến tranh làm nền, truyền thống làm hạt giống, và lề lối tư duy một chiều không bao giờ biết cật vấn truyền thống làm nước tưới tẩm hàng ngày, dân tộc Việt đã ngủ quên dưới bóng râm của “sự bằng lòng, kiêu hãnh, và tự tôn” (chữ của Lê Lạc Giao) từ tàn cây của “định mệnh dân tộc”…

Sách có bán trên Barnes & Noble giá $20.00

 



ĐỌC "MÙA ĐỊA NGỤC" CỦA LÊ LẠC GIAO  

Chiến Tranh và Truyền Thống Trong Sự Hình Thành Định Mệnh Dân Tộc



Tác phẩm “Mùa Địa Ngục” là tác phẩm thứ năm của nhà văn Lê Lạc Giao (LLG) do Nhà Xuất Bản Triết Văn ấn hành trong năm 2022. Bốn tác phẩm trước là: “Một Thời Điêu Linh” (2013), “Nửa Vầng Trăng Ký Ức” (2016), “Có Một Thời Nhân Chứng” (2018), và “Nụ Cười Buồn Mùa Hè” (2020).

Năm tác phẩm lần lượt ra đời trong vòng mười năm là những tinh túy cô đọng của hơn 40 năm chiêm nghiệm về cuộc chiến tranh Việt Nam, và thân phận của người Việt Nam với vai trò nhân chứng hay là nạn nhân của cuộc chiến đó. Những nhận định, chiêm nghiệm cô đọng này được cảm nhận bàng bạc trong từng câu thoại của những nhân vật trong truyện của Lê Lạc Giao. Chúng là kết quả của tiến trình sáng tạo bền bỉ và lặng lẽ đúng như lời nhận định của thi sĩ Du Tử Lê:

“Đam mê và sáng tạo một cách bn b và lng l, không ngng t tra vn v bn thân và thế s, trm tĩnh nhưng rt nhy cm, tinh tế trong cách quan sát, nhìn nhn bng con mt và trái tim nhân hậu. Đó là nhận định khái quát nhất của tôi khi đọc truyện của LLG.

Đặc điểm lớn nhất trong truyện của LLG là chất liệu sống động trong đời thực, của bản thân, bằng hữu, được anh thu thập, góp nhặt lại, và, bằng một bút pháp tài hoa đã được tôi luyện, anh nâng lên thành văn chương, thành “truyện” theo một ý nghĩa dung dị nhất. Đúng như anh đã tâm sự: “Mỗi truyện ngắn là một kỷ niệm.” (Trích từ trang nhà dutule.com)

Quả thật như vậy, qua những lần hàn huyên tâm sự với anh Lê Lạc Giao qua tách cà phê hay ly vang đỏ, tôi được biết tất cả nhân vật trong truyện của LLG đều lấy cảm hứng từ những kỷ niệm giữa anh và bạn bè anh. Thế hệ của anh là một thế hệ mà khi sinh ra đời đã bị ném vào bối cảnh của một cuộc chiến tranh tàn khốc. Tuổi trẻ của thế hệ nhà văn Lê Lạc Giao ai cũng phải trải qua “Một Thời Điêu Linh”. Đỉnh điểm của thời điêu linh này là biến cố 1975 khi Sài Gòn thất thủ. Khi đó tất cả đều bị mất trắng, cái duy nhất còn lại cho thế hệ của nhà văn Lê Lạc Giao có lẽ chỉ là ký ức. Đó là thứ ký ức đau buồn về một thời điêu linh mà cả thế hệ của Anh phải gánh trên lưng như một nấm mồ

“Khi chiến tranh đi qua, mọi người tưởng như ra khỏi cơn ác mộng nhưng sự thật không phải giản dị như thế. Bóng tối quá khứ nhuốm đen quãng đời còn lại.” (Trích “Một Thời Điêu Linh”)

Với vai trò nhân chứng của cuộc chiến, nhà văn Lê Lạc Giao phác họa cho cho chúng ta thấy những hệ lụy tuy vô hình, sâu kín, nhưng vô cùng thảm khốc của chiến tranh trên từng số phận của các nhân vật trong truyện của mình. “Bóng tối quá khứ nhuốm đen quãng đời còn lại”: Đó là những di hại về mặt tâm lý của dân tộc Việt, nhất là ở bên phe bại trận, có lẽ chưa từng được thống kê, chưa từng được nghiên cứu bởi học giả Phương Tây, như trường hợp của các cựu chiến binh người Mỹ. Nhưng tác dụng của nó vẫn được cảm nhận vô cùng rõ nét và phơi bày trên từng mảnh đời tan vỡ, trong từng nỗ lực đem chính cái chết ra đánh cuộc với cơn sóng cuồng nộ của biển khơi và hải tặc để đánh đổi một hơi thở của không khí Tự Do.

Hệ lụy của chiến tranh chỉ bao gồm một nửa vấn đề, nửa còn lại là truyền thống của dân tộc Việt. Vai trò của truyền thống và mối liên hệ giữa truyền thống và định mệnh là một chủ đề mà có lẽ nhà văn Lê Lạc Giao là người cầm bút duy nhất mà tôi được biết đã khai khác đến chỗ rốt ráo nhất: “Trên sân khấu đời, người ta thường tung hô truyền thống và nguyền rủa định mệnh, mà không biết rằng định mệnh chỉ là một thứ âm bản của truyền thống.” Nhìn vào truyền thống dân tộc của chính mình, và định mệnh của dân tộc không có gì ngoài một lịch sử với chiến tranh liên miên, nhà văn Lê Lạc Giao đã nhận diện những thái độ sống tiêu biểu của truyền thống Việt đã khiến cho dân tộc bị tụt hậu rất xa so với nhiều nước trên thế giới:

“Hậu và Tu rời bỏ quê hương, vốn căn nguyên gốc rễ bế tắc của cả hai con người, một thời là nạn nhân và nhân chứng của cuộc chiến tranh tàn bạo. Hậu còn nhận ra di sn trong người anh không ch ca cuc chiến tranh, mà còn c dòng lch s dân tc. Bn bè anh, đồng bào anh cùng mang vác cái di sn vĩ đại y như anh, nhưng vi tâm thc hoàn toàn khác bit. Cái khác bit ph quát nht là đang sng trên quê hương, dưới mt bu tri hình ng cùng mt hơi th sut mt mùa địa ngc dân tc, mà không h my may có ý chí mun thay đổi. Vì họ không nhận ra? Hay thái độ sống bằng lòng, tự tôn, kiêu hãnh đã cha truyền con nối, hằn sâu trong tâm khảm đến độ, họ không hề hay biết mình đang sống trong thời đại mà con người vô cùng nhạy cảm với sự u mê, ngu muội của chính mình?” (Trích “Mùa Địa Ngục”).

Hơn bốn mươi năm trôi qua là quãng thời gian vừa đủ dài để những vết thương vật chất và tâm lý của từng cá nhân và cả dân tộc được lắng dịu, nhưng đó cũng là khoảng thời gian mà ký ức cộng đồng về cuộc chiến cũng bắt đầu hoen rỉ và nhạt nhòa. Chính vì thế, những tác phẩm tiểu thuyết của nhà văn Lê Lạc Giao ra đời vào thời điểm này là cần thiết. Tuy mang hình thức truyện dài tiểu thuyết, nhưng đồng thời cũng có thể xem như hồi ký của một nhân chứng lịch sử. Những gì cần phải quên đi, cho vết thương tâm lý được chữa lành, thì chúng ta hãy để mặc cho thời gian bôi xóa. Nhưng những gì cần ghi nhớ, cần gìn giữ, những bài học xương máu của chiến tranh cần phải được ghi lại. Những tác phẩm tiểu thuyết của Lê Lạc Giao, với tác giả là những kỷ niệm, nhưng chúng cũng đồng thời là những sự thật lịch sử cần được lưu trữ lại về “một thời điêu linh” của một thế hệ khi đi qua mùa giông bão lịch sử dân tộc và một “mùa địa ngục” kéo theo sau.

Tác phẩm “Mùa Địa Ngục” của nhà văn Lê Lạc Giao, về cấu trúc là một truyện dài bao gồm ba truyện vừa (a trilogy) có liên hệ với nhau qua một nhân vật mang tên Hậu. Ba phần của “Mùa Địa Ngục” bao gồm: “Một Thời Điêu Linh”, “Mùa Địa Ngục”, và “Vàng Rơi Mênh Mông”. 

“Một Thời Điêu Linh” xoay quanh nhân vật Hậu với bối cảnh bắt đầu từ những năm sau 1975, khi Hậu và cả tuổi thơ của anh bỗng chốc bị mất tất cả, hành trang không còn gì ngoài ký ức. Cái duy nhất còn lại này là thứ mà Hậu không biết rõ là điều hạnh phúc hay một bất hạnh trá hình. Nét đặc biệt của Hậu là anh tuy bị ném vào những khổ nạn đau thương nhưng không hề than thân trách phận, không nung nấu thù hận, anh vẫn tư duy theo lối riêng của mình để tìm ra một lối đi chung cho dân tộc trong đó bao gồm cả phe thắng trận và phe bại trận: 

“Hậu về trại chừng mươi ngày, trại lại nhận thêm ba mươi trại viên. Những con người cần phục hồi sau chiến tranh. Tính ra, hòa bình đã tám năm mà vẫn còn những người cần phục hồi. …

Bên thua cuộc phải được phục hồi, như chiếc xe bị hư cần sửa chữa mới có thể s dng li được.

Sân bóng quê hương chỉ dùng để tranh hơn thua với kẻ thù xâm lược. Không bao giờ anh em sát phạt với nhau để có phe thắng phe thua, dẫn đến việc sơn sửa quả bóng lịch sử. Được như thế, dân tộc mới thực sự kiêu hãnh với nụ cười vì đã chấm dứt được sự nghi kỵ, hận thù, chia rẽ, đã từng bao lần làm đất nước khốn khổ điêu linh…

“Mùa Địa Ngục” là truyện thứ hai trong “trilogy” và cũng là tựa chung của toàn tập. Câu chuyện “Mùa Địa Ngục” lấy bối cảnh Hậu trở về sau khi đi “học tập cải tạo” và gặp lại người bạn thân năm xưa tên Tu. Mở đầu câu truyện Lê Lạc Giao có viết lời dẫn: “Đã một thời tuổi trẻ đi qua bóng tối mùa dông bão lịch sử, và tiếp nối một mùa địa ngục phía sau…” Mùa Địa Ngục có thể được xem như là những cơn hậu chấn tâm lý vẫn âm ỉ trong từng nhân chứng và nạn nhân của cuộc chiến. Sống trong “Mùa Địa Ngục”, sự hiện hữu của Hậu chỉ có thể nhận biết qua hơi thở:

“Suốt thời kỳ điêu linh trong các trại cải tạo, Hậu nhận ra mình tồn tại, sinh hoạt như mọi người nhưng với tâm thức tàn phế, tri giác đui mù và thân phận trói buộc…

Hậu tuyệt vọng. Anh chỉ còn một giải pháp duy nhất là nín th. Nhưng nhiu đêm nhn thc tình trng nín th ca mình, Hu t hi, Không l phi nín th sut đời còn li ca mình. Ri nhng đêm tiếp theo, Hu mơ thy mình cô đơn đứng mi miết trên ghnh đá núi cao lng nghe tiếng thác, tiếng ì m sm động t chân mây xa. Thc gic dư âm gic mơ lãng đãng, Hu thy mình d chu hơn rt nhiu, tuy ý thc nín th không h biến mt, nhưng không đè nng như trước kia. C như thế mãi đến lúc Hậu được tha về với xã hội, những khó khăn chồng chất còn làm nổi bật hơn nữa hiện thực nín thở của mình. Có lúc tuyệt vọng, Hậu nghĩ đến cái chết như một phương thuốc giải quyết cơn bệnh trầm kha kia. Lúc bấy giờ cơn mơ trở về. Lần này trong tiếng sấm ì ầm kia từ miền chân trời, anh nhận ra một đôi mắt. Từ đôi mắt ấy vọng tiếng nói mơ hồ nhưng không hề xa lạ, “Về đi anh!” Thế thôi Hậu thức giấc, đếm hơi thở của mình nhận ra dường như có thêm một hơi thở thứ hai thúc đẩy hơi thở thứ nhất. Việc này xảy ra vào những lúc tinh thần Hậu suy sụp nhất. Nhưng Về Đi mang ý nghĩa gì ngoài việc Không Thể Chết và Trở Về nơi có thể cưu mang, chứa chấp cùng dung thứ, nếu có những mâu thuẫn, tranh chấp. Hậu nghĩ đến một quê hương vô vọng dành cho những con người như anh, và từ đó anh nhận ra mình thỏa hiệp với chính hơi thở duy nhất của mình.” (Trích “Mùa Địa Ngục”)

Trong “Mùa Địa Ngục” những nhân chứng của chiến tranh như Hậu thì đành “nín thở qua cầu” còn những nạn nhân chiến tranh như Tu thì ôm những vết thương tâm lý như ôm những trái bom nổ chậm mà nếu không khéo, khi đối diện với áp lực của truyền thống sẽ nổ tung và giết chết nạn nhân. Bi kịch của Tu trong “Mùa Địa Ngục” là sự khuếch tán của những âm bản truyền thống thành những định mệnh oan nghiệt đời thường trong bối cảnh những hệ lụy âm ỉ khôn lường của thời hậu chiến. 

Tam bộ khúc (Trilogy) “Mùa Địa Ngục” kết thúc bằng truyện thứ ba “Vàng Rơi Mênh Mông” lấy bối cảnh của Hậu và những người bạn trong tiến trình hội nhập vào xã hội mới tại Mỹ. Khoảng thời gian hơn mấy mươi năm nhưng sức ảnh hưởng của “một thời điêu linh” và “mùa địa ngục” lên suy nghĩ và hành động của người Việt tỵ nạn vẫn rất rõ rệt. Cuộc hội nhập vào xã hội mới đòi hỏi cá nhân bỏ đi một số điều cũ và tiếp thu một số điều mới. Hình ảnh lá vàng rơi mênh mông trên triền núi, như xóa mờ cái cũ, dọn tâm thức tiếp nhận cái mới. Nhưng đối với nhân chứng chiến tranh như Hậu, sau những từng trải, Hậu bằng lòng xếp lại “một thời điêu linh” và một “mùa địa ngục” như một giấc mơ: 

Hậu ôm Ngâu chỉ lên triền núi bảo, “Nhìn mùa thu, nhìn màu rừng phong vàng rơi mênh mông trên cao kia, làm anh nhớ về một giấc mơ.” Hậu giải thích, “Giấc mơ của những kẻ lang thang tìm lại bóng mình như tìm lại quê hương đã mất. Kẻ Mất Quê hương ví như người Mất Bóng. Mất bóng chính là vn liếng di sn bao đời cha ông để li hôm nay không còn na. Chúng ta mt nhưng li không quên di sn ông bà, ta như chúng ta mt quê hương, nhưng không quên ánh nng chiu quê nhà; như màu vàng rơi mênh mông trên trin núi chiu nay nơi xứ người, đưa anh trở về một giấc mộng. (Trích “Vàng Rơi Mênh Mông”) 

Nhà văn Lê Lạc Giao với năm tác phẩm trong vòng 10 năm với cùng một chủ đề - Chiến Tranh và Tình Yêu đã cho chúng ta nhìn thấy những hệ lụy vô cùng lâu dài, và vô hình của chiến tranh trên tâm lý con người. Xa hơn nữa, qua những câu thoại rất thâm sâu của các nhân vật tiểu thuyết, Lê Lạc Giao còn phơi bày vai trò của truyền thống, của lề lối tư duy cũ, đã cầm tù và giam hãm sự phát triển của con người và xã hội Việt Nam ra sao. Lấy hệ lụy của chiến tranh làm nền, truyền thống làm hạt giống, và lề lối tư duy một chiều không bao giờ biết cật vấn truyền thống làm nước tưới tẩm hàng ngày, dân tộc Việt đã ngủ quên dưới bóng râm của s bng lòng, kiêu hãnh, và t tôn (chữ của Lê Lạc Giao) từ tàn cây của “định mệnh dân tộc”. Âm bản của tư duy truyền thống không chỉ bắt gặp ở từng định mệnh đời thường mà ở một tầng cao hơn kết tụ thành một “định mệnh dân tộc” khiến cho lịch sử Việt Nam toàn là chiến tranh. 

Xin cám ơn sự cống hiến và sức sáng tạo bền bỉ của nhà văn Lê Lạc Giao và trân trọng giới thiệu tác phẩm “Mùa Địa Ngục” với các bạn đọc gần xa.

Tô Đăng Khoa

8.5.2022



Monday, September 12, 2022(View: 427)
Thì đó. Còn có ai, và có gì thích hợp hơn, là Phong trào giáo dục Hướng Đạo, để làm công việc cần thiết này. Tạo cho xã hội những công dân, với những đức tính trên.
Monday, September 12, 2022(View: 498)
Như vậy, trong đầu tháng 9 năm nay hai ngôi sáng chói trong một thời gian dài, một tượng trưng cho một giòng họ quý tộc nước Anh và một trong phạm vi nhỏ hẹp hơn ở nước Việt Nam: điện ảnh...
Sunday, September 11, 2022(View: 588)
Tấm gương trong sáng, hiền đức uy nghi, và tấm lòng từ bi thương yêu chúng sanh của Sư Ông mãi mãi hằng hữu trong lòng mọi người.
Sunday, September 11, 2022(View: 494)
Năm năm lỗi hẹn đá vàng Trăng rằm vẫn sáng khăn tang cất rồi Tro người rải giữa biển khơi Sóng dâng từng đợt, lệ rơi từng dòng
Thursday, September 1, 2022(View: 7150)
Viết những dòng tâm can này vào ngày Nguyễn Văn Kỷ Ngọc Thuyền - bé Bi con tôi tròn 46 tuổi, trái tim thương tật của người cha Mai Quan Vinh chỉ khát khao duy nhất một điều
Wednesday, August 31, 2022(View: 1142)
Tôi phải thú thật một điều là chưa có tiệc sinh nhật nào tôi đi dự mà vui vẻ và thật tình như vậy. Người giới thiệu chương trình, ca sĩ lên hát và quan khách đều đến tham dự với sự mến thương và yêu quý Hạnh
Monday, August 29, 2022(View: 1119)
Trước đó, ngày thứ bảy 13/8/2022, cũng đã có buổi họp mặt liên khóa CHS NQ BH, trong khuôn viên Nhã Viên quán,
Saturday, August 20, 2022(View: 981)
Nhà tôi có một quán nước ở mặt đường, và căn nhà trong hẻm, nằm giữa Xóm Chùa và Xóm Đạo, gần chợ Đồng Tâm. Thực ra, trước khi tiểu Vinh có mặt, thì ngôi Chùa không phải lúc nào cũng êm ả như dòng sông
Friday, August 19, 2022(View: 1201)
Mong sao truyền thống Tôn Sư Trọng Đạo sẽ mãi mãi trường tồn mọi lúc mọi nơi, để trở thành một trong những thước đo cho sự văn minh và phát triển của xã hội.
Friday, August 19, 2022(View: 1025)
Tình thầy trò sau hơn một nửa thế kỷ đã trôi qua vẫn đầm ấm dù đôi bên ngày nay đều tóc bạc như nhau.
Friday, August 19, 2022(View: 1079)
Chốc nữa ra mắt cố nhân sau 50 năm bặt tin xa vắng anh có nhận ra cô gái xinh xinh tuổi hai mươi ngày xưa anh từng tương tư và thề nguyền sẽ cưới làm vợ không nhỉ?
Friday, August 12, 2022(View: 1124)
Ngày tôi hát những câu ru con chết người đó má tôi đã cắt tóc, cạo đầu như dứt bỏ những thường tình mà một người phụ nữ phải có, để vượt lên thành một người phụ nữ tuyệt vời cao thượng nhất.
Wednesday, August 10, 2022(View: 1023)
Qua thời gian nước Ý đã để lại cho tôi nhiều kỷ niệm, tôi đã đến nước Ý hai lần nhưng nếu có cơ hội tôi muốn quay lại thăm nước Ý một lần nữa.
Wednesday, August 10, 2022(View: 3040)
Cùng với Hoàng Mai, em kính lời tri ân đến cô Nguyễn Khoa Diệu Dung và cô Hoàng Minh Nguyệt.
Tuesday, August 9, 2022(View: 968)
8 năm kể từ lần sang Cali năm 2014, nay tôi mới trở lại thủ đô của người tị nạn Việt Nam. Sau 4 lần đến đây, lần thứ năm này tôi không còn bỡ ngỡ với thành phố này
Monday, August 8, 2022(View: 868)
Viết như một nén hương gửi Giáo sư Nguyễn Ngọc Huy, nhân ngày 28 tháng 7 thay cho một người đồng môn nay đà quá vãng
Sunday, July 31, 2022(View: 1302)
Đến với Thầy Cô để được nhìn lại những ánh mắt khoan dung và độ lượng, đồng thời được nhắc nhở đến quý Thầy Cô kính mến không còn cũng như không đến được
Saturday, July 30, 2022(View: 1447)
Tạm biệt cô thầy, tạm biệt bạn bè Hai ngày vui quá ở trên xe Kính chúc mọi người đầy sức khỏe Hẹn gặp sang năm cũng dịp hè
Friday, July 29, 2022(View: 1192)
Anh là một hòn đá cương nghị, anh được đặt đúng chỗ và đúng thời điểm nên đã chuyển hướng cả một dòng âm nhạc mang bản sắc Việt Nam.
Tuesday, July 26, 2022(View: 1045)
Như vậy Vô Lậu Học là môn học giúp hành giả được tự do tự tại, đoạn tận mọi phiền não khổ đau, không còn rơi rớt trong luân hồi sanh tử.